เกณฑ์มาตรฐานการเจริญเติบโตและพัฒนาการ
เกณฑ์มาตรฐานการเจริญเติบโตของน้ำหนักและส่วนสูง เป็นค่าที่ได้จากการรวบรวมข้อมูลน้ำหนัก และความยาวหรือส่วนสูงจากเด็กที่มีการเจริญเติบโตเต็มศักยภาพ โดยใช้จำนวนของเด็กในแต่ละกลุ่มอายุ แต่ละเพศเป็นจำนวนมาก โดยเกณฑ์มาตรฐานที่ใช้นั้น จะมีด้วยกัน 2 รูปแบบ ดังนี้
1.1 เกณฑ์มาตรฐานที่เป็นข้อมูลตัวเลข
เป็นการแสดงข้อมูลออกมาเป็นตัวเลขว่าในกลุ่มอายุต่างๆ นั้นควรมีน้ำหนักและความยาวหรือส่วนสูงอยู่ในระดับจึงเหมาะสม และระดับใดที่ไม่เหมาะสม
1.2 เกณฑ์มาตรฐานที่เป็นรูปกราฟการเจริญเติบโต
เป็นการนำข้อมูลตัวเลขแสดงโดยกราฟ โดยจุดข้อมูลต่างๆ ลงบนกราฟแล้วเชื่อมโยงข้อมูลแต่ละจุด เพื่อแสดงระดับของการเจริญเติบโตและแนวโน้มที่เปลี่ยนแปลงไป
ซึ่งไม่ว่าจะเกณฑ์มาตรฐานในรูปแบบของตัวเลขหรือกราฟก็ตาม พบว่าโดยทั่วไปนั้นนิยมประเมินการเจริญเติบโตและพัฒนาการทางด้านร่างกาย ดังนี้
1) การประเมินน้ำหนักตามเกณฑ์อายุ เป็นการเปรียบเทียบน้ำหนักที่ควรจะเป็นตามช่วงอายุต่างๆ หากเด็กมีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์อายุ ก็จะบ่งชี้ถึงปัญหาของการขาดสารอาหารโปรตีนและพลังงาน ซึ่งมีผลกระทบต่อการเจริญเติบโตโดยรวม
2) การประเมินส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ เป็นการเปรียบเทียบส่วนสูงที่ควรจะเป็นตามช่วงอายุต่างๆ หากเด็กมีส่วนสูงต่ำกว่าเกณฑ์อายุ ก็จะบ่งชี้ว่าเด็กมีการขาดสารอาหารอย่างยาวนานและมักจะสัมพันธ์กับฐานะทางเศรษฐกิจที่ตกต่ำ ซึ่งเกณฑ์มาตรฐานการเจริญเติบโตของเพศชายและเพศหญิงเมื่อประเมินน้ำหนักและส่วนสูงตามเกณฑ์อายุจะได้ผลดังตาราง
อายุ เพศชาย เพศหญิง
ปี เดือน น้ำหนัก (กก.) ส่วนสูง (ซม.) น้ำหนัก (กก.) ส่วนสูง (ซม.)
0 2.8-3.9 47.6-53.1 2.7-3.7 46.8-52.9
1 3.4-4.7 50.4-56.2 3.3-4.4 49.4-56.0
2 4.2-5.5 53.2-59.1 3.8-5.2 52.0-59.0
3 4.8-6.4 55.7-61.9 4.4-6.0 54.4-61.8
4 5.3-7.1 58.1-64.6 4.9-6.7 56.8-64.5
5 5.8-7.8 60.4-67.1 5.3-7.3 58.9-66.9
6 6.3-8.4 62.4-69.2 5.8-7.9 60.9-69.1
7 6.8-9.0 64.2-71.3 6.2-8.5 62.6-71.1
8 7.2-9.5 65.9-73.2 6.6-9.0 64.2-72.8
9 7.6-9.9 67.4-75.0 6.9-9.3 65.5-74.5
10 7.9-10.3 68.9-76.7 7.2-9.8 66.7-76.1
11 8.1-10.6 70.2-78.2 7.5-10.2 67.7-77.6
1 0 8.3-11.0 71.5-79.7 7.7-10.5 68.8-78.9
2 0 10.5-14.4 82.5-91.5 9.7-13.7 80.8-89.9
3 0 12.1-17.2 89.4-100.8 11.5-16.5 88.1-99.2
4 0 13.6-19.9 95.5-108.2 3.0-19.2 95.0-106.9
5 0 15.0-22.6 102.0-115.1 14.4-21.7 101.1-113.9
6 0 16.6-25.4 107.7-121.3 16.1-24.7 107.4-120.8
7 0 18.3-28.8 112.8-127.4 17.7-28.7 112.4-126.8
8 0 20.0-32.2 117.4-133.2 19.3-32.5 117.0-132.4
9 0 21.5-36.6 121.8-138.3 21.2-37.4 121.9-139.1
10 0 23.6-40.8 126.2-143.4 23.4-42.1 127.1-146.1
11 0 25.6-45.2 130.5-149.4 26.1-46.5 132.9-152.6
12 0 28.1-50.0 135.1-156.9 29.4-50.2 138.8-156.9
13 0 31.6-51.6 140.9-164.4 33.0-53.1 143.5-160.2
14 0 35.6-58.7 147.3-170.0 36.3-55.2 147.0-162.3
15 0 40.1-61.9 153.5-173.2 38.6-56.5 148.4-163.5
16 0 43.8-64.2 158.3-175.9 40.1-57.2 149.1-164.0
17 0 46.3-65.8 160.4-177.2 40.8-57.6 149.5-164.2
18 0 48.1-66.9 161.4-177.5 41.3-57.7 149.8-164.2
19 0 48.9-67.4 161.7-177.6 41.7-57.8 149.8-164.2
ตารางแสดงน้ำหนักและส่วนสูงที่ควรจะเป็นในช่วงอายุ 0-19 ปีตามเกณฑ์มาตรฐานการเจริญเติบโตของเพศชายและเพศหญิง (อ้างอิงจาก กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข 2543)